خانه » مقالات آموزشی » سخنوری و فن بیان » مغالطه، فریب یا اتفاقی سهوی۱
تاریخ : ۱۳۹۷/۰۶/۱۴

مغالطه، فریب یا اتفاقی سهوی۱

آموزش سخنرانی

آیا در مباحثات یا مکالمات روزمره مغالطه کنندگان آگاهانه اقدام به مغالطه می کنند؟
در کوتاهترین بیان اهل منطق مغالطه را قیاسی می دانند که مقدماتش مرکب از وهمیات و مشبهات باشد هدف ازاین یادداشت توضیح مغالطه یا انواع آن نیست پرسش این است که پاسخ این سوال را دریابیم که آیا در مباحثات یا مکالمات روزمره مغالطه کنندگان آگاهانه اقدام به مغالطه می کنند؟
گرچه بنابه تعریف سهوی بودن یا عمدی بودن تاثیری بر مغالطه ندارد اما پاسخ به این پرسش از این جهت حائز اهمیت است که در حوزه عمومی:
اولاً انباشتی از مغالطات وجود دارد
دوماً این مغالطات نه از سر آگاهی و خواست و فریب دیگران بلکه از روی نا آگاهی از بیان صحیح و منطقی است.
با وجود این که خود را انسان هایی منطقی می دانیم و رفتارهای مان را در چارچوپ منطق خوانش می کنیم، سوال اینجاست كه چطور می توان بدون آگاهی به قواعد و روش های بیان درست، این امر میسر شود در واقع این امر یعنی منطقی دانستن گفتارها و رفتارهایمان بدون دانستن منطق، خود بزرگترین مغالطه است.

فن بیان

این آسیب وقتی اهمیت خود را نشان می دهد که ما در حوزه ارتباطات اجتماعی با چالش های جدی مواجه می شویم و تقریبا در تمامی انواع ارتباطات در مسیر روبه زوال قرار می گیریم.
چه در ارتباطات خانوادگی یا دوستانه و چه در ارتباطات اقتصادی و کاری، رفتارهایمان را بر مبنای خواست و سلیقه شخصی توجیه کرده و معتقدیم که این توجیه همان بیان منطقی است.
طرف مقابل نیز به همین روش می خواهد نظر و عمل خودش را توجیه نماید و مقهورمان کند.
در این یادداشت هدف بیان آسیب جدی در عرصه ارتباط در حوزه عمومی است و به بررسی این آسیب در سطوح بالای قدرت سیاسی نمی پردازیم. آنچه تحت عنوان گفتگو ی منطقی یا عملکرد منطقی در میان جامعه ما جریان دارد عموما مجموعه ای از توجیهاتی است که قرار است به پیروزی ما در یک ارتباط منجر شود. به بیان دیگرصحت در عمل و گفتار که مبنایی مستدل و منطقی داشته باشد، جای خود را به انباشتی از مغالطات برای توجیه گفتار شخصی ودر جهت منافع شخصی داده است.
اصغر خندان در کتاب مغالات(۱۳۸۴)می نویسد: وقوع مغالات را می توان در حوزه عالم استنتاج در نظر گرفت به این معنا که شخص با مقدمات یا بدون مقدمات از راه های منطقی یا غیر آن به صورت معتبر یا غیر معتبر بخواهد صدق یا کذب گزاره ای را نتیجه بگیرد به ویژه آن که بخواهد درمقام تفهیم یا تاثیر گذاری مدعی یا محتوی گزاره ای را به افراد دیگر منتقل نماید.
آنچه دراین توضیح حائز اهمیت است این موضوع است که نویسنده ناکافی بودن دانش منطقی و یا نبودن آن را هم دلیل وجود مغالات می داند بدین معنی که بیان گر به هیچ روی و منطقی نباشد نیز در زمره مغالطه قرار می گیرد .
این امر همان شکل رایج در ارتباطات اجتماعی اکنون است. عدم توجه به زبان در نظام آموزشی چه در سطح دستور زبان و فراتر از آن منطق زبانی، یکی از دلایل این امر است.
رشد فراگیر مغالات کلامی که به طور شگرفی روز افزون شده از عدم مطالعه نیز ناشی میشود بدین شکل که کمبود مطالعه و نا آشنایی ذهن با منطق زبان و ساختار زبان منجر به رایج شدن ساختار زبانی مملوء ازاشتباه می شود که مغالات و رایج شدن ارتباطات بدون ساختار منطقی از نتایج آن است.
اکنون در پاسخ به سوالات ابتدایی باید گفت عمده مغالات رایج در میان گفتگو کنندگان و در سطوح مختلف ارتباطی از عدم آگاهی به ساخت صحیح و منطقی است و ازآن بدتر، این توهم که بیان توجیهات شخصی و درست وانمود کردن رفتارها و گفتارها، به بیان منطقی مشهور شده است.
نیاز به توضیح نیست که مطالب گفته شده در این یادداشت کوتاه برای بیان دقیق تر و آکادمیک نیازمند بررسی و تطویل بسیار بیشتر از این چند خط است، اما هدف از نوشته همان گونه که در ابتدا نیز بیان شد توجه ویژه مخاطبان به ضرورت فراگیری زبان و ارتباط چه در حوزه دستور زبان و چه منطق است و توجه ویژه به این نکته که صرف تصور از منطقی بودن رفتارها و یا گفتارهایمان آنها را منطقی نمی کند. بلکه منطق روشمندیی دقیق و اصولی است که نیازمند آموزش و فراگیری روش های استدلال درست و بیان صحیح است.
امیدواریم با مطالعه مقاله مغالطه رویکرد و نگاه نویی نسبت به منطق کلام و رفتارهایمان داشته باشیم و با آگاهی نسبت به فراگیری هر چه بیشتر منطق در گفتار و اعمال خود کیفیت روابط اجتماعی خویش را بهبود ببخشیم.
از شما همراهان همیشگی اساطیر ایران سپاسگذاریم که با اشتراک گذاشتن نظرات و تجربیات خود در بهبود هر چه بهتر کیفیت روابط اجتماعی نقش آفرینی می نمایید.

نویسنده: رامین کاوه

 

 

رامین کاوه
رامین کاوه
شجاعت استفاده از خرد خودتان را داشته باشید
تاکنون 11579 نفر در دوره های آموزشی موسسه ایران شرکت کرده‌اند!

مرکز تخصصی مهارت های ارتباطی ایران

بولوار سازمان آب، شهید صادقی 21، پلاک 147
05137286679
info@asatiriran.com
محصولات
با ما همراه باشید