تاریخ : ۱۳۹۷/۰۶/۲۱

سقراط و فایدروس

در این نوشته به بررسی بخشی از رساله (فایدروس) نوشته فیلسوف یونانی، افلاطون، پرداخته خواهد شد. در این رساله گفتگویی بین سقراط و فایدروس شکل میگیرد. موضوع این گفتگو درباره مسایل چون خطابه یا سخنوری ، عشق و چیستی فلسفه است. این یادداشت به سراغ بخشی از این گفتگو خواهد رفت که سقراط از چیستی سخنوری میپرسد. پس از آن به سراغ امر محوری سخنوری میرود و میپرسد : آیا شرط خوب سخن گفتن این است که گوینده از حقیقت موضوعی که درباره اش سخن میگوید با خبر باشد؟

این پرسش به ظاهر ساده ، شروع بحثی طولانی بین سقراط و فایدروس میشود. برای ادامه لازم است انچه در یادداشت ( در پیدایش رتوریک) در مورد سوسطاییان گفته شد ، به خاطر آورید.

فایدروس به پرسش سقراط پاسخ منفی میدهد و میگوید:« سقراط عزیز، من تا کنون چنین شنیده ام که کسیکه میخواهد سخنور شود لازم نیست که حقیقت موضوع را بشناسد بلکه باید بداند که عامه مردم که درباره نطق او قضاوت خواهند کرد، چه نظری دارند. همچنین به هیچ‌وجه لازم نیست که بداند ، حقیقتا چه چیز خوب و چه چیز زیباست، بلکه باید بداند که چه چیز به نظر مردم خوب و زیبا جلوه خواهد کرد زیرا فقط ازین راه میتوان مردم را متقاعد ساخت نه از راه سخن گفتن درباره حقیقت امر.»

این پرسش و پاسخ آن، براستی تعیین کننده مناسبات بین سخنور و مخاطبانش و همچنین مقدمه ای برای طرح موضوع حقیقت است.

)اتوس) یا امر اخلاقی و اعتبار اور ، برای سخنور ، در پاسخ به همین پرسش طرح میشود. متفکران فلسفه از جمله ارسطو با طرح اتوس سخنور را ملزم به رعایت راستگویی و حقیقت میکنند اما همانطور که به راحتی قابل فهم است، این مسیله هیچ ضمانت اجرایی بجز اصول اخلاقی سخنور و سطح دانش مخاطبان ندارد.

در ادامه گفتگو ی سقراط و فایدروس ، سقراط با طرح پرسش های بحث را پیش می‌برد و در نهایت فایدروس را قانع میکند که: «بنابراین دوست من، کسی که حقیقت را نشناسد و فقط در پی گمان و عقیده باشد، ناچار سخنور بی هنر و خنده اوری خواهد بود.»

در این بخش سقراط میکوشد به وسیله استدلال ، اثبات کند روش سوفسطاییان برای برانگیختن مخاطبان ، به هر وسیله و فقط با در نظر گرفتن پیروزی، روشی نادرست است.

سقراط در این کار موفق میشود و علاوه براین فایدروس را قانع میکند که سخنور یا نویسنده باید به موضوع مسلط باشد و احاطه داشته باشد.

نکته قابل تامل دیگر در حکمی است که سقراط بیان میکند. او گمان و عقیده را کنار هم می‌گذارد و هردو را دور از نگاه بی غرض به حقیقت میبیند. سقراط سخنوری را که صرفا به بیان عقیده بپردازد در زمره سوفسطاییان به حساب میاورد.

از همین محل ، او نقطه عزیمتی میسازد تا در ادامه گفتگو اصالت اندیشه ورزی و درستی فلسفه را به کرسی بنشاند. این موضوعی است که در بخشهای بعدی به ان پرداخته خواهد شد و تا انزمان شما را به اندیشیدن در موردش دعوت میکنم.

رفرنس: مجموعه اثار افلاطون، ترجمه : محمدحسن لطفی. جلد دوم، رساله فایدروس

نویسنده : رامین کاوه

رامین کاوه
رامین کاوه
شجاعت استفاده از خرد خودتان را داشته باشید
تاکنون 11579 نفر در دوره های آموزشی موسسه ایران شرکت کرده‌اند!

مرکز تخصصی مهارت های ارتباطی ایران

بولوار سازمان آب، شهید صادقی 21، پلاک 147
05137286679
info@asatiriran.com
محصولات
با ما همراه باشید